Page 34 - Ege Life Dergisi 160. Sayı Mayıs 2021

DİYETİSYEN YAZAR

Glutensiz Beslenme

EZGI BAYRAM
Biyokimyager Diyetisyen
ezgibayram@egelife.com.tr Dost Mu, Düşman Mı?

Hastalıklara özgü beslenme protokollerinden kes yapıştır ya-
pılıp önümüze atılan moda diyetler… Beslenme, moda diyet çı-
ğırtkanlıkları ile son yıllarda ne kadar da akıl bulandırıcı bir hâl
aldı... Sürekli yasakların vurgulandığı, zaman zaman bazı ürün-
lerin sağlığımız üzerindeki etkisi sihirli bir değnekmiş gibi şişi-
rildiği oluyor. X ürününün kanseri çözdüğü, Y ürününün genç-
leştirdiği, Z ürünü kullananların 100 yaşını garantilemesi gibi
sansasyonel çıkışlar; kimi için umut sömürüsü, kimi içinse gü-
vensizlik oluşturmaktan başka bir işe yaramıyor. Büyüyen besin
sanayiye ortaklık eden söylemler de cabası.

Peki, Nedir Bu Gluten?
besinlere karşı ömür boyu sürecek bir emilim bozukluğu söz ko-
Gluten; gliadin ve glutenin isimli proteinlerin birleşiminden nusudur. Gluten hiç sindirilemez ve kişiler hayat boyu glutensiz
oluşan büyük bir protein molekülüdür. Buğday, arpa, çavdar ve beslenmek durumundadır. Aksi halde bağırsak hasarı onarılamaz
ürünlerinin içinde “doğal” olarak yer alır. Yulafın içeriğinde ise ve buna bağlı olarak mikro ve makro besinlerin emiliminde so-
doğal olarak bulunmamasına rağmen gluten içeren tahıllarla üre- runlar oluşur. Semptomlar düzelmez, özellikle çocuklarda büyü-
tildiği yerin ortak olmasına bağlı olarak bulaş olması ile bulunur me ve gelişme geriliği söz konusu olur. Çölyak hastaları için glu-
(çapraz bulaş). Kinoa, amarant, pirinç türevlerinin yapısında ise tensiz beslenme tedavinin bir parçası ve zorunluluktur.
bulunmaz. Gluten içeren ürünlerle yapılan besinleri tükettiğimiz-
de sindirim sistemimizin bir parçası olan bağırsaklarımızda bu Bir diğer grup, çölyak hastası olmayan ama enzim eksikliği-
proteinin parçalanarak küçük yapı taşlarına ayrıl- ne bağlı gluten sindirimini gerçekleştiremeyen Non-çölyak olarak
masını ve amino asitler olarak vücu- adladırılan kişilerdir. Gluten içeren besinleri -özellikle yoğun ma-
da kazandırılmasını bekleriz. ruziyet durumunda- tüketmeleri durumunda yaygın olarak görü-
Ancak sindirim sistemi len şişkinliğe ilave çölyak benzeri ishal, kusma semptomları gös-
tam çalışmazsa, yoğun terebilirler. Bu durum ancak sağlık kuruluşlarında antikor testi
maruziyet durumla- ve gerekirse biyopsi ile anlaşılabilir. Glutensiz beslenme protokolü
rında, otoimmün sonrasında gluten içeren besinlerin azami miktarda diyete katıl-
hastalık söz ko- masıyla durum izlenmelidir. Ömür boyu glutensiz beslenmenin
nusuysa ve çölyak olumsuz yönleri de mutlaka göz önüne alınarak beslenme tedavi-
hastalığınız varsa sinin düzenlenmesi gerekir. Otoimmün hastalıklar (özellikle oto-
gluten sindirilemez immün tiroid) ve otizm durumunda da gluten hassasiyeti söz ko-
ve bağırsakta hasara nusu olup glutensiz bir diyet ile bağırsak yapısı onarılmalı ve eli-
sebebiyet verir. Çölyak minasyon diyet protokolü sonrası tanıtımlar ile beslenmeye tam
hastalığı durumunda in- tahıllı ürünler yeniden kazandırılmalıdır (bkz. Egelife Şubat ayı
ce bağırsakta, gluten içeren sayısı Geçirgen/Sızdıran Bağırsak Sendromu ve Beslenme yazısı).

32 Ege Life MAYIS 2021