Page 35 - Ege Life Dergisi 160. Sayı Mayıs 2021

Gluten içeren tahıllardan söz ederken doğal kelimesini tırnak
içine almadan geçemiyorum. Endüstriden buğday da nasibini aldı.
Nokta mutasyonu ile gluteni artmış buğday ürünleri hayatımızın
merkezine girmiş oldu. Ata tohum (siyez, karakılçık, kavılca unu,
bulguru vb.) buğday ve ürünleri çok daha düşük miktarda gluten
içerirken, yeni üretim / fazla ve hızlı verim alınan buğday ürünleri
yoğun gluten içeriğine sahiptir. Artan dünya nüfusuna yetişmek,
hızlı tüketim ihtiyaçlarını karşılamak için besinlerin genetiğiy-
le oynamaktan vazgeçmedikçe de yeni yeni hastalıklar ve besin-
lerle olan olumsuz ilişkilerini tartışmaktan kaçamayacağız gibi
görünüyor. Son yıllarda artan gluten intoleransının sebebini çok
uzaklarda aramamalı. Hep ben hep ben diyen insanlığın çılgınca
ve fizyolojik gereksinimlerinin çok üzerinde tüketim yapması en
başta sofralarımıza ve buna bağlı sağlığımıza tabii ki yansıyacak-
tı. Daha hızlı ve fazla ürün almak adına yapılan genetik modifi-
kasyonlar nedeniyle tükettiğimiz unlardaki gluten miktarındaki lerle- bağırsak flora-
artış sağlığımızı olumsuz yönde etkileyerek glutensiz (gluten free) sı üzerindeki olumsuz
etiketli ürün pazarına da geniş bir alan yarattı. etkinliğini ortaya koymak-
tadır. Türler arası dengesizlik bir-
Glutensiz Beslenmenin Sağlığa Etkileri çok hastalığa sebep olabilmektedir. Unutmayın
ki biz ne yersek bağırsaklarımızda yaşayan canlılar da onlarla bes-
Glutensiz etiketli işlenmiş tahıl ürünleri (örneğin, ekmekler, lenir. Vücudumuzdaki hangi tür mikroorganizmaları beslediği-
tahıllar ve krakerler) posa, demir, çinko ve potasyumda genellik- mize bağlı olarak, bu türlerin sağlığımız üzerindeki etkisi bizim
le daha düşüktür. Doymuş yağ içeriği ve trans yağ asidi içerme elimizde.
riski muadil besinlere göre daha yüksektir. Ömür boyu glutensiz
beslenme gerektiren çölyak gibi bir hastalığınız olmadığı sürece Doymuş yağ alımı artar.
gluteni hayattan ömür boyu çıkarmak; İşlenmiş besinlerle oluşturulmuş glutensiz beslenme doymuş yağ
alımını yükselterek kalp damar hastalıkları riskini arttırmaktadır.
Posa yönünden fakir beslenmeyi beraberinde getirebilir.
Tam tahılların posa içeriği yüksektir. Bağırsağın toksin atımı- Glutensiz beslenmek demek sınırsız porsiyonlarla tüketim ya-
na yardımcı olarak kolon kanseri riskini azaltıcı yönde etki ede- pabileceğimiz anlamına gelmez. Kilo vermek için uygulayacağı-
bilirler. Glutensiz beslenmede posa kaynakları olarak meyve ve nız moda diyetler sürdürülebilir değildir. Sizi tekrar tekrar aynı
sebzeler, kuru baklagiller ve glutensiz tahıl ürünlerine -karabuğ- noktaya hatta daha da yüksek kilolara taşıyan moda diyetlerden
day, kinoa, mısır, sorgum, amarant, teff- yer verilebilir. Özellikle sağlığınız için uzak durmanızı tavsiye ederim.
sebzelerin geniş yer tutması sağlanmalıdır.
Glutensiz beslenmek demek, gluten free etiketli işlenmiş ürün-
B vitaminlerinde eksiklik oluşabilir. lerle beslenmek demek değildir ve asla kilo vermek amaçlı kullanı-
Tam tahıl kaynakları başlıca sinir sistemimizin gelişmesinde ve lan basit bir moda diyet yanılgısı ile sağlığınızı tehlikeye atmanız
işlemesinde rol oynayan tiamin (B1 vitamini) kaynaklarındandır. anlamına gelmemeli. Çölyak ve otoimmün protokol izlemi gerekti-
ren durumların dışında gluteni ömür boyu hayatımızdan çıkarmak
Diyetin karbohidratça eksik kalmasına neden olabilir. yerine gluten içermeyen tahıllar ve ata buğday gluteni az tahılları
Doğru tabak modelinin bir parçası olan tam tahıllar sebze ve beslenmemize katarak dengeli beslenmenin gözetilmesi gerekir.
meyvelerle birlikte karbohidrat kaynağımızı oluşturur. Vücudu-
muzun başlıca enerji kaynağı olan karbohidratların dengeli ve dü- 1989 yılında Gaziantep’ te dünyaya geldi. Biyokimya Lisans ve
zenli alımı sağlığı koruyucu yönde etki göstermektedir. yüksek lisans eğitimini Ege Üniversitesi’nde tamamladı. Diyetis-
yenlik eğitimini Yakın Doğu Üniversitesinde birincilik ile bitir-
Mikrobiyotamızı olumsuz yönde değiştirebilir. di. Ege Üniversitesi’ de doktora eğitimine devam etmekte olup
% 90’ı bağırsaklarımızda yaşayan mikroorganizmalar bizim Nutribiom ve Havucapp bünyesinde fonksiyonel beslenme diye-
mikrobiyotamızı oluşturur. Birçok hastalıkla ilişkisini ve hasta- tisyeni olarak çalışmaktadır. Biyokimyadan aldığı metabolizma
lıkların tedavisinde probiyotik türler arasındaki dengenin ne ka- eğitiminin kuvvetli alt yapısı ile insan sağlığının vazgeçilmezi
dar elzem olduğunu kesin bir dille söyleyen bilimsel çalışmalar olan beslenme bilimini harmanlayarak beslenmenin sağlık üze-
gün geçtikçe artıyor. Çalışmalar uzun (8 haftadan uzun) süren rindeki gücüne tanıklık ettiği diyetisyenlik mesleğini pandemi
glutensiz beslenmenin -özellikle glütensiz etiketli işlenmiş besin- sürecinde online platformda sürdürmektedir.

MAYIS 2021 Ege Life 33