Page 43 - Ege Life Dergisi 156. Sayı Ocak 2021

ronavirüsü, 2002’de Çin’de başlayan SARS koronavirüsü, ayrıca Bazı belgesellerde izlediğimiz, Bill&Melinda Gates Vak-
her sene insanlarda solunum enfeksiyonlarına sebep olan dört tip fı’nın da finanse ettiği, Coalition for Epidemic Peparedness In-
koronavirüs. (Bunların isimleri: 229E, OC43, NL63, HKU1). novations’ın üzerinde çalıştığı, insan vücuduna neredeyse her
virüsün protein molekülünü ürettirecek ve böylece kolaylıkla
“SARS-CoV-2 KORONAVİRÜSÜNDE bağışıklık sağlanabilecek bir genetik materyal hakkında ne dü-
YÜZLERCE MUTASYON VAR VE BU şünüyorsunuz? Bu teknoloji teoride tam olarak nasıl işler? Bu
çalışmalardaki son durum hakkında bizi bilgilendirebilir mi-
ÇOK NORMAL” siniz? Sizce gelecekte virüslerle olan savaşımızı bu gibi araştır-
malar sayesinde mi kazanacağız?
Son geliştirilen aşılar tüm Coronavirus tiplerine karşı etkili mi?
Olası bir mutasyonda bu aşıların kullanılamama olasılığı nedir? Bu bilgi tam olarak doğru değildir. Gates Vakfı bulaşıcı hasta-
lıkları yok etmeyi amaçlayan ve araştırmalar için yatırım sağlayan
Hayır, hepsine etkili değil. Az önce bahsettiğim gibi doğada bir vakıf. CEPI isimli kuruluş Norveç ve Hindistan hükümetleri,
binlerce tür koronavirüsü, insanlarda 7 tip koronavirüsü var. Son Gates Vakfı, Wellcome Vakfı ve Dünya Ekonomik Forumu tara-
geliştirilen aşılar sadece SARS-CoV-2 koronavirüsüne etkilidir. fından kuruldu. Amaçları bulaşıcı hastalıklara ve gelecekteki olası
yeni salgınlara çabucak aşı geliştirebilmek. Bu hedefle de yeni bir
Mutasyonlar her zaman ve her canlıda olur. Bir insanda bile her olası salgında RNA aşısı ve benzeri son teknolojileri kullanarak
gün trilyonlarca mutasyon olur. SARS-CoV-2 koronavirüsünde daha hızlı bir şekilde aşı üretebilmeyi hedefliyor. RNA bir ribo-
yüzlerce mutasyon var ve bu çok normal, çünkü virüs çoğalırken nükleik asittir, genetik materyal değildir ve her virüse karşı etkili
her genom kopyalanmasında hatalar olur. Mutasyonların çoğu et- olacak tek bir çözüm değildir. RNA aşısının zaten ne kadar başa-
kisizdir, bazıları virüsün ölümüne sebep olur, çok ender olsa da bazı rılı olabileceğini Pfizer/BioNTech ve Moderna’nın geliştirdiği Co-
mutasyonlar bir avantaj sağlayabilir. Adaptasyon ve seçilim baskı- vid-19 aşılarında gördük. RNA aşıları sayesinde Covid-19 salgı-
sı sayesinde de bu tür mutasyonlar yer edebilir. Şimdiye kadar gö- nı başlayınca SARS-CoV-2 virüsünün sekansından bir RNA aşısı
rülen yüzlerce SARS-CoV-2 mutasyonunun pandemide henüz bir üretip deneylere başlamak sadece 12 gün sürdü.
etkisi yok. Aşılar çok yönlü bağışıklık oluşturdukları, yani birden
çok antikor ve birden çok hücresel bağışıklık oluşturdukları için
genelde kaçış mutasyonları olma ihtimali düşüktür. Fakat aşıların
ne kadar süre etkili olacağını ve yeni mutasyonlara karşı bu etkiyi
koruyup koruyamayacaklarını ancak zamanla anlayacağız.

Evrensel grip aşısı çalışmalarında, ilk klinik denemelerin
umut vaat edici olduğu haberleri geliyor. Evrensel grip aşısı ne-
dir, nasıl çalışır? Sizce böyle bir teknoloji başarılı olursa, Coro-
navirus gibi diğer virüs türlerinde de uygulanabilir mi?

Normalde her sene uygulanan grip aşısı kuzey ve güney yarım
kürede seyir eden mevsimsel grip virüslerinin birkaç sayılı türü-
ne (genelde dört türe) karşı korumayı amaçlar. Grip virüsü anti-
jenik drift ve antijenik şift dediğimiz mekanizmalarla sürekli ev-
rimleştiğı için her sene yeni bir grip aşısı gerekmektedir. Evrensel
grip aşıları birkaç grip virüsüne değil, çok sayıdaki grip virüsüne
etkili olmayı amaçlıyor. 2018 senesinde başlayan kampanyalar ile
bilim insanları evrensel bir grip aşısının peşinde. Klinik deneyler
devam ediyor, anca zamanla böyle bir aşının etkili olup olmadı-
ğını anlayacağız. Grip virüsü ile koronavirüsü birbirinden farklı
virüsler olduğu için bir tanesine evrensel aşı bulundu diye öbü-
rüne illa evrensel aşı bulunacak diyemeyiz. Fakat koronavirüsle-
rine karşı bir evrensel bir aşı teoride çok iyi olur çünkü Covid-19
ilk koronavirüsü salgını değil, son koronavirüs salgını da olma-
yacak. Evrensel bir aşı bulunamasa bile RNA aşıları teknolojisi
sayesinde gelecekte olası salgınlara karşı daha çabuk bir aşı geliş-
tirmek mümkün olabilir.

OCAK 2021 Ege Life 41