Page 44 - Ege Life Dergisi 156. Sayı Ocak 2021

RÖPORTAJ

Ayrıca önemli bir teknoloji daha var, o da virüsün prefüzyon kon-
formasyonuna, yani hücreye girmeden önceki hâline karşı bağı-
şıklık oluşturabilmek. CEPI’de virüsün bu konformasyonunu sa- “ÖN HAZIRLIKLAR OLMASAYDI BU
bitleyen teknolojiye ‘moleküler klamp’ diyorlar ve Avustralya’da- HIZDA BİR AŞI OLMAZDI”
ki Queensland Üniversite’sinde geliştirildi. Pfizer ve Moderna
Covid-19 aşılarında da SARS-CoV-2’nin Spike proteini prefüzyon Şimdiye kadar en hızlı geliştirilen aşı hangisiydi ve kaç yılın-
konformasyonu kullanılıyor. Dolayısıyla bu tür araştırmalar ve daydı? Günümüzden ne gibi teknolojik farklılıklar vardı? Peki
yatırımlar sayesinde Covid-19 aşısına bu hızda ulaşabildik. Ge- Covid-19 aşısı nasıl bu kadar hızlı geliştirildi?
lecekte de olası yeni salgınlarda etkili bir aşıya daha hızlı erişme
ihtimali artmış oluyor. Şimdiye kadar en hızlı geliştirilen aşı kabakulak virüsü içindi
ve dört sene sürdü. Fakat, bu 1967 senesinde idi. 1967 senesi ile
Dünyada şu an 200’den fazla aşı çalışması olduğunu biliyo- 2020 senesi arasındaki teknoloji ve yatırım farkı çok büyük. Co-
ruz. Peki Faz 3 çalışması biten ya da bitmeye yaklaşan kaç aşı vid-19 aşısı teknoloji, yatırım, iş birliği, bürokrasilerin hafiflemesi
var? Okuyucularımıza bunları takip edebilecekleri bir website- ve acil kullanım yetkisi sayesinde bu hızda dağıtım yetkisi aldı.
si/kaynak önerebilir misiniz? Önemli bir detay daha var: En önde giden Covid-19 RNA aşıla-
rında kullanılan teknolojiler üzerinde 1990’lı yıllardan beri çalı-
Hiçbir faz 3 çalışması henüz bitmedi. En önde giden faz 3 ça- şılıyor. RNA aşıları 2008 senesinden beri insanlarda deneniyor.
lışmaları bile, Pfizer mesela, hâlâ devam ediyor ve 2 sene boyunca SARS ve MERS salgınlarından sonra koronavirüs araştırmaları
devam edecek. Pfizer aşısına ve diğer Covid-19 aşılarına verilen zenginleşti ve o dönem yapılan araştırmalar sayesinde Covid-19
yetkiler EUA (Emergency Use Authorization) Acil Kullanım Ona- pandemisine hazırlıklıydık. O ön hazırlıklar olmasaydı bu hızda
yı olarak veriliyor. Bu onay ara verilere göre verildi ve standart bir aşı olamazdı.
aşı onayından farklıdır. Devam etmekte olan aşı çalışmalarını ve
hangi fazda olduklarını DSÖ sitesinden ve New York Times gaze-
tesi ‘vaccine tracker’ sitelerinden görebilirsiniz.

42 Ege Life OCAK 2021