Page 48 - Ege Life Dergisi 156. Sayı Ocak 2021

RÖPORTAJ

mümkün olduğu kadar eğitmeye çalışıyoruz. İngilizce kaynak çok “BİLİM KİMİN NE DEDİĞİNE BAKMAZ,
var fakat Türkçe kaynak yeteri kadar olmadığı için ben de Türk- SADECE VERİLERE BAKAR”
çe olarak halkı bilgilendirmeye çalışıyorum. Kimseye aşı olun veya
olmayın demiyorum, diyemem de. Herkes hekimi ile görüşüp aşı Konusunda oldukça iyi bir bilim insanı olan Rudolf Jaenis-
onlara uygun mu değil mi ona göre karar vermeli.
ch’in bir makale önbasımı sosyal medyada paylaşılıp, “Corona-
virus genoma giriyormuş” haberleri yapılıyor. Bu durumu bize
Aşı karşıtlığına gelince de biraz farklı bir durum ile karşı kar- açıklayabilir misiniz, aslında ne demek istiyor bu çalışma?
şıyayız. Bunun sebebini tam olarak ben de bilmiyorum, fakat aşı
karşıtlığı ve komplo teoristleri hakkında sosyal psikologların il- Bu çalışmada çok eksik verilerle yanlış sonuçlara varıldığı
ginç makaleleri var. Bu insanlar aşı tedirginliği değil, doğrudan anlaşıldı ve pek çok bilim insanı tarafından bu önbasımdaki so-
eksik ve düpedüz yanlış bilgilerden yola çıkarak bu bilgilere inan- nuçlar eleştirildi. Bilimsel makalelerde bütün veriler bilimsel ha-
makla kalmayıp bu bilgileri yaymak için uğraşıyorlar. Maalesef kemler tarafından değerlendirildikten sonra basına geçer, buna
bu da bazı insanların kafasını karıştırıyor ve sosyal medya saye- peer-review denir. Önbasımlar henüz bilimsel hakemler tarafın-
sinde hatalı bilgilerin yayılmasına sebep oluyor. Covid-19 sosyal dan onaylanmadan internette paylaşılan yazılardır. Bahsettiğiniz
medyanın ilk pandemisi. Bu yüzden WhatsApp gibi platformlar önbasımda kullanılan deneyler ulaşılan “koronavirüs genoma gi-
sayesinde sosyal medyada bilgi kirliliği ve dezenformasyon çok riyor” sonucunu tutmuyor ve zaten bu yüzden eleştirildi. Şu an
hızlı bir şekilde yayılıyor.
elimizde koronavirüsün genoma girdiğine dair hiçbir veri yok.
Zaten binlerce koronavirüsü var ve şimdiye kadar hiçbir canlı-
Bilimin güzel tarafı, bilim her zaman kazanır. Bilimde kimin nın DNA’sında koronavirüsü sekansına rastlanmadı. Buna tezat
ne dediği önemli değil, sadece veriler önemlidir. Benim herkese olarak da genom içine giren virüsleri zaten iyi biliyoruz, en başta
tavsiyem bilimin ışığında bilimin yolunda ilerlemek. Mustafa Ke- retrovirüs ailesinden gelen virüsler enfekte ettikleri hücrelerin ge-
mal Atatürk’ün dediği gibi; “Türk milletinin yürümekte olduğu nomunun içine yerleşebiliyorlar ve bu yüzden doğadaki canlıların
ilerleme ve uygarlık yolunda, elinde ve kafasında tuttuğu meşale genomlarında, insanlarınki dahil, genoma girmiş retrovirüs se-
pozitif bilimdir”.
kansları bulmak mümkün.

Büyük isimlerin de hatalı “bilimsel metotları” sorgulana-
maz değildir, değil mi?

Bilimin ve bilimsel metotların en güzel tarafı kimin ne dedi-
ğine bakmaz, sadece verilere bakar. Bu yüzen Nobel ödülü kazan-
mış bilim insanları bile hatalı konuşabilir, verilere uymayan söy-
lemlerde bulunabilir. Büyük, küçük isim fark etmez. Herkes hata
yapabilir. Bilimsel hakemler ve peer-review bu yüzden vardır, el-
de edilen verilerin doğrultusunda sonuçların değerlendirilmesini
amaçlar. Peer-review da hatadan yoksun mükemmel bir sistem de-
ğildir. Kabul edilen pek çok makale daha sonra başka bilim insan-
ları tarafından onaylanamadığı için geri çekilmiştir. Bilim böyle
ilerler: Seneler süren araştırmaların sonucu yayınlanır, tekrarla-
nır, yine yayınlanır, başkaları tarafından tekrarlanır ve bu şekilde
hipotezler sağlamlaşır veya çürütülür.

Son zamanlarda yeni geliştirilen bazı anti-viral ilaçların
umut vaat edici sonuçlar verdiğini görüyoruz. Örneğin Molnu-
piravir isimli bir ilaçtan bahsediliyor. Bu ilaç şu an hangi aşa-
mada, piyasaya çıkması ne kadar sürer?

Farklı virüslere karşı geliştirilen bir sürü anti-viral ilaç var fa-
kat bunların hiçbiri %100 etkili değil ve sadece belli virüslerde
biraz olsun etkileri oluyor. Covid-19 için pek çok anti-viral ilaç
denendi, Remdesivir, Favipiravir, ve şimdi de Molnupiravir. Ma-
alesef Remdesivir ve Favipiravir insan klinik deneylerinde çok et-
kili olmadığı görüldü. Molnupiravir üzerine sadece hayvan deney
verileri var, henüz klinik deney verileri yok. Hayvan deneylerinde

46 Ege Life OCAK 2021