Page 70 - Ege Life Dergisi 156. Sayı Ocak 2021

EDEBİYAT YAZAR

DOKTOR OX’UN DENEYİ

XLXLXLXLX
DİLA KIRIK JULES VERNE
dilakirik@egelife.com.tr
xlxlxlxlxl@egelife.com.tr

İlkokul yıllarıma dönüp baktığımda çok net hatırladığım şey- Verne’in tasvirlerini, çeşitli buluşlarını, teknoloji ve bilimle alaka-
lerden biri Jules Verne kitaplarıdır. Seksen Günde Devr-i Alem, lı birçok detayı görmek de mümkün.
Denizler Altında Yirmi Bin Fersah, Dünyanın Merkezine Yolcu-
luk gibi birçok kitabıyla çocukluk yıllarımızda hayal gücümüzü Gelelim Doktor Ox’un Deneyi hakkındaki ayrıntılara… 80
besleyen önemli yazarlardan biri Jules Verne’dir. Çünkü isimle- sayfalık merak uyandıran bu eserde olaylar Flandre’da, Quiquen-
rinden de anlaşılacağı üzere okuyucuyu fantastik boyutlara taşı- done adlı tamamen hayali bir kentte geçiyor. Bu kentte yaşayan
yan kitaplarıyla, ‘Bilimkurgunun Babası’ olarak kabul edilir. insanlar öyle bir sakinlik ve sessizliğin kölesi olmuşlar ki seneler
boyunca öfke, heyecan, stres gibi günlük duygulardan uzak kal-
Doktor Ox’un Deneyi de tıpkı diğerleri gibi Fransız yazar Jules mışlar. Aslında bir nevi ütopya tasvir edilmiş de diyebiliriz. Ba-
Verne’in kurgu konusunda ustalığını konuşturduğu önemli eser- zen içimizden geçiririz ya, ‘şöyle sakin sessiz bir yere gitsem, kuş
lerinden biridir. Müthiş bir hayalgücünün ürünü olan bu eserde uçmasa, çıt çıkmasa, rahat rahat kendi kafamı dinlesem’, işte Qu-
iquendone tam öyle bir yer! Ama bu sakinlik bir yandan da sinir
bozucu hâle geliyor; çünkü insanlar bu sakinlikte öyle ağırkanlı
olmuşlar ki ekstrem durumlarda bile hızlı karar verme yetenek-
lerini kaybetmişler. Adeta uyuşmuşlar. Tüm sistem yavaş çalışı-
yor. İnsanlar yavaş düşünüyor, yavaş hareket ediyor, yavaş karar
veriyor. Kanları bile ortalama bir insanınkinden daha yavaş akı-
yor damarlarında. Bu kentte en ufak kavga, yükselen bir ses, hızlı
ve ani gelişen hiçbir şey göremezsiniz. Adliyeler boş, avukatlar iş
yapmıyor. Çünkü dava açılacak hiçbir olay yaşanmıyor bu kent-
te. Sanat bile bu sakinliğe uyum sağlamış. Tiyatro oyunları, kon-
serler… Her şey şehrin uyuşuk standartlarına uyumlu hâle geti-
riliyor. Bunun yanında, halk arasında bir doktor ve bir avukatın
arasında geçen ufacık bir fikir ayrılığı bile sanki silahlı çatışma
yaşanmış gibi algılanıyor insanlar tarafından. Ufak bir benzetme
yapmak gerekirse, Quiquendone felçli bir kent, felçli bir toplum
denebilir.

Bu ruhsuz şehir Doktor Ox’un üzerinde çalıştığı bir deney-
le değişime uğrar. Doktor Ox tüm şehri aydınlatacak bir sistem
oluşturacağını vaat eder. Üstelik tüm masrafları da kendisi karşı-
layacaktır. Böylece, belediye başkanı tarafından onay alır. Doktor
Ox’un çalışmalarının başlamasıyla birlikte insanlarda bazı deği-
şimler görülüyor. Alışılmışın dışında duygularla tanışan toplum
adeta kaos yaşar. İnsanlar daha sinirli, daha sabırsız ve daha kav-
gaya meyilli hâle gelirler. Komşu kentleriyle yaşadıkları münakaşa
bile denilemeyecek kadar ‘saçma’ bir olay yüzünden savaş kararı
alacak kadar değişir insanlar.

68 Ege Life OCAK 2021