Nergisin Yağı

 |  || Nergisin Yağı
10 Mayıs 2017

Nergisin Yağı

  • 10 Mayıs 2017
  • 560 Görüntülenme
  • 0 YORUM



Narkissos'un Ruhu Bedenlerin Kokusu


Ege Life | Nergisin Yağı



ODTÜ'lü kimya mühendisleri Karaburun Belediyesi eski başkanı Serdar Yasa ve okuldan sınıf arkadaşı Mustafa Önşan, 10 yıllık mücadelenin sonunda nergisten yağ elde etmeyi başardılar. Esansiyel olan bu yağın kozmetik alanındaki katma değerinin oldukça yüksek olacağı belirtiliyor.


Yasa ve Önşan, yaz döneminde kozmetiği ve ünlü kokularıyla meşhur Fransa'nın Grass kentine, ardından yağın ilaç sanayinde kullanılabileceği ihtimali üzerine ABD'ye gidecekler... Dönüşte Karaburun'da söz konusu nergis yağı laboratuvarı için altyapı çalışmalarına başlayacaklar.


Nergis çiçeği ve temiz denizi ile bilinen İzmir'in Karaburun ilçesinde üç dönem belediye başkanlığı yapan Ortadoğu Teknik Ünivertsitesi (ODTÜ) Kimya Mühendisliği Bölümü mezunu Serdar Yasa ve aynı okuldan sınıf arkadaşı olan Mustafa Önşan ile Göztepe civarında geçtiğimiz salı günü buluştuk. Beyaz gömlekli iki adam ellerinde küçücük bir tüp, içinde bir sıvı... Buluşmamız esrarengiz bir durum gibi görünüyordu dışardan...


Nergis Tarlada Çürüyordu


Ege Life | Nergisin Yağı

Yaklaşık 13 yıl önce Karaburun'da belediye seçimini kazanıp başkan olduktan sonra ilçeyi kendi yerel değerleri ile kalkındırmak için çaba sarf etti. Kimya mühendisi olarak ilçede neler yapabileceğini düşündü. Söz konusu 2000'lİ yıllarda bölgenin efsanevi çiçeği olan nergisler ekonomik bir değer kazandırmadığı için çok sayıda üretici toplamaktan vazgeçip tarlada çürümeye terk ediyordu. Toplayanlar ise bazı aracı şahıslar tarafından kandırılması nedeniyle nergisten vazgeçme noktasına gelmişti.


Önce Kokusuna Ulaştılar, Sonra Yağına


Mühendis Serdar Yasa, para etmeyen nergisin yağını çıkarmanın mümkün olacağını, dolayısıyla kozmetik alanında değerlendirelerek çiçekten çok daha yüksek gelir elde edebileceklerini düşündü. Ankara Gazi Üniversitesi'nden bir arkadaşına nergis gönderdi. Kimyager arkadaşı üzerinde çalıştı. Yağını çıkaramadı; ancak parfüm olarak başka bir bitkinin yağı üzerine nergis kokusu ekleyerek deneme yaptı. Parfüm olarak kullanabileceklerini anladı... Bu ilk denemeyi Serdar Yasa, "Gazi Üniversitesi'ndeki kimyager arkadaşım yağını çıkaramadı; ancak başka bir bitkinin yağı üzerine sıvı hale getirdiği nergisi ekleyerek parfüm haline getirdi. Bana bir şişe getirdi. Parfüm gibi gelen misafirlere sıkarak denedik. Çok da beğenildi... Daha sonra çalışmaya devam ettik. Nergisi başka bir çiçeğin yağı ile değil; kendisinin yağını çıkararak başaracağımızı düşündük. Daha da motive olup çalışmaya devam ettik." diye anlatıyor.


ABD'li Kozmetikçiler Nergis İstedi


Bu çalışma sonrası Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan özel bir laboratuvar, kendilerini arayarak nergis istedi. Yasa "Gazi Üniversitesi'ndeki hocamızın çalışmasının ardından -nereden duyduklarını bile hala anlamış değiliz- ABD'den bizi kozmetik alanda üretim yapan bir laboratuvar aradı. Nergis istediler. Biz de, Karaburun'nda bir laboratuvar kurarsanız buradan size yollarız dedik. Araştırdık, 25.000 TL'ye burada laborutavar kuruluyordu, bunu söyledik. Ne geldiler, ne aradılar... Biz de 2009 yılında TUBİTAK'a destek talebinde bulunduk nergis yağı çıkarmak için; ancak TUBİTAK olumsuz cevap verdi. Sonra İzmir Kalkınma Ajansı'na yazdık. İZKA 'Destek verdiğimiz projelerden hiçbirinin kategorisinde değil çalışmanız.' diyerek reddetti. Destek alamadık her iki kurumdan da. Başımızın çaresine bakmak zorunda kaldık." diyor.


İki Kafadar Başardı


Ege Life | Nergisin Yağı

Eski Başkan Serdar Yaşa, ODTÜ Kimya Mühnedisliği öğrencisi olduğu yıllarda İzmirli sınıf arkadaşı Mustafa Önşan'a birlikte nergisten yağ çıkarabileceklerini, bunun için beraber çalışmak istediğini anlatınca, Önşan elinde labaratuvar imkanı olmamasına rağmen başaracaklarına inanarak kabul etti. Kimya mühendisi Önşan, Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü'nün laboratuvarlarından birinde yaklaşık bir ay çalıştı. TUBİTAK'ın ve İZKA'nın destek vermediği çalışmayı Mustafa Önşan yaklaşık bir ayda tamamlayarak 2017 yılının mart ayında nergis yağı elde etti. Kimya Mühendisi Önşan "Serdar Yasa ile ODTÜ'den arkadaşız, bana konuyu anlattığında üzerinde çalışalım dedim. Ege Üniversitesi'nde çalıştım. 2017 Şubat ayının sonunda başladık ve mart sonunda bu yağı elde ettik. 'Esansiyel' yağ olarak adlandırabiliriz. Kozmetik alanında oldukça pahalı bir yağ olacak... Fransa'da bu yağ elde ediliyor. Araştırdım, Fransa bu yağı Türkiye gibi dünyanın birçok ülkesine oldukça pahalı bir şekilde ihraç ediyor" şeklinde konuştu.


Ege Life | Nergisin Yağı

İlaç Sanayisinde Kullanılabilir


Yasa, nergisden elde edilen yağı Fransa'da Grasse kentine götüreceklerini, bu yağı en iyi şekilde nasıl değerlendireceklerini öğrendikten sonra da Karaburun'a dönüp altyapı çalışmalarına başlayacaklarını belirtiyor. Yine aynı şekilde nergis yağının ilaç sanayisinde kullanılabilirliğini araştırmak üzere ABD'ye de gideceklerini de sözlerine ekliyor.


"Doğasını Koruyarak Zenginleştirmek"


Yasa, çıkardıkları yağın ardından yapacaklarını ise şu sözlerle anlatıyor: "Daha düne kadar tarlada çürüyen ve para etmeyen nergisin -özellikle kooperatif öncesi- şimdi yağını çıkardık. Kar marjı oldukça yüksek bir ürün olarak kozmetik sanayisinde kullanılacağı gibi ilaç sanayisinde de kullanılabiliceğini düşünüyoruz. Çünkü biliyoruz ki dünyada ilaç sanayisi, kullandığı bitkilerin yaklaşık %80'ini Türkiye'den alıyor. Çifçiler bir demeti 2014'te kooperatif kurulduktan sonra 10-15 TL'ye satılabildi, daha önce tarlada 3-5 TL arasında satılıyordu. Bu kadar düşük ücretlerden pazarlamak ve satmak yerine çok daha kolay bir şekilde ilçede kurulacak laboratuvara getirip nergisini bugünkü fiyatından pahalıya satacak. Çünkü dünyanın en pahalı yağlarından biri olarak işlenecek. Hem yorulmamış olacak hem de kat be kat fazlasını kazanmış olacak. Buradaki amacım Karaburun'un sanayi ve benzeri müdahalelerle doğasının bozulmadan, endemik yapısı, güzellikleri korunarak kendi değerleri ile zenginleşmesi çabasıdır. Yaklaşık 2008 yılından beri bu nergisi nasıl daha iyi değerlendirebiliriz diye düşünüyordum. Hemen hemen 10 yıl oldu ve şimdi yolun sonuna geldik. Yağı çıkardık, şimdi sıra laboratuvar altyapısı oluşturmakta. Mustafa Önşan arkadaşımızın değerli çalışmalarıyla amacımıza ulaştık. Karaburun halkı, nergis üretcisi köylüler adına gururluyuz..."


Ege Life | Nergisin Yağı


Nergis çiçeğinden yağ elde eden kimya mühendisleri Yasa ve Önşan, isim hakı-patent çalışmalarına en kısa sürede başlayacaklarını ifade etti.


Nematod denen bir zararlı, nergislerin hastalanmasına yol açıp kurumalarına neden olunca 2014 yılında Ege Üniversitesi ile yapılan çalışma sonrası hastalık önlendi.





Yorumlar

Yorum Yap

500