Öğretmenlik Tanrı Sanatı

Çıkıp köy meydanına, ‘Öğretmen olmak istiyorum’ diye bağırıp, düşmüş yollara Osman Güleç… Sırtında ceket, ayağında ayakkabı yok… Babası, o 7 günlükken, Yunanlılar tarafından kurşuna dizilerek ‘Şehit’ düşürülmüş… Şimdiki, İzmir’in Buca ilçesi Şirinyer semtindeki NATO Karargahı’nın bulunduğu, o dönemin Kızılçullu Köy Enstitüsü’ne kaydını yaptıran 155’inci kişi… 90 yaşındaki Güleç, Köy Enstitüleri’nin ilk mezunlarından… 30 yılını öğretmenliğe adayan Osman Güleç ile 24 Kasım Öğretmenler Günü nedeniyle bir araya geldik. O yılları, o yıllar ile şimdiki zamanı konuştuk…

Köylerdeki ilkokul mezunu zeki ço­cukların, bu okullarda yetiştirildikten sonra ye­niden köylere giderek öğretmen olarak ça­lışmaları düşünce­siyle kurulan ‘Köy Enstitüleri’nin ilk mezunlarından o… Köyden öğretmen olmak için gelen, İzmir Kızılçullu Köy Enstitüsü’nün 155’inci çocuğu… De­nizli’nin Hisarköy’ünden çıkmış gel­miş, öğretmen olmak için İzmir’e… Ne ayağında ayakkabısı var, ne de sır­tında ceketi… Köy meydanında “Ben öğretmen olacağım” diye bağırıp, düşmüş yollara… Gelmiş gurbete… Öğretmenlik onun için ‘Tanrı Sana­tı’… İzmir Kızılçullu Köy Enstitü’nün ilk mezunlarından Osman Güleç…30 yıllık öğretmenlik hayatında, hem köy­lülere eğitim verdi, hem de modern ve ilmi tarım tekniklerini öğretti. Reşat Nuri Güntekin’in ‘Çalıkuşu’ romanın­daki Feride karakteri gibi gönüllü ve özverili öğretmenlerin sayısı az olduğu yıllar… Yeni kurulan Türkiye Cumhu­riyeti’nin ilk yılları… Okuma, yazma oranı yüzde 5 bile değil…

Dönemin başbakanı İsmet İnönü’nün himayesinde, Millî Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel tarafından İsmail Hakkı Tonguç’un çabalarıyla Köy Enstitüleri yaşama geçirildi… Köy enstitülü öğretmenler, köylerden başlayarak, tüm ülkenin kalkınması için gece gündüz çalışmaya başla­dı… O köy senin, bu köy benim… O öğretmenlerden biri de Osman Gü­leç… 90 yaşında… 20 yıldır görmü­yor... Çok okumasının da rahatsızlı­ğında etkisi olduğunu söylüyor. 24 Kasım Öğretmenler Günü nedeniyle Osman Güleç’i ziyaret ettik. Anılarını dinledik. Anlattıklarıyla kimi zaman güldük. Kimi zaman ağladık… Hafı­zası mükemmel. Öyle ki; öğretmen­lerinin, arkadaşlarının isimlerini tek tek sayıyor… Anılarını, en ince deta­yına kadar anlatıyor…

Köy Öğretmen Okulu

“Kızılçullu’da kalorifer vardı. Bırakın o zaman kaloriferi, Türkiye’de araba yoktu. Trenle gelip gidiyorduk” di­yerek anlatmaya başlıyor Osman Güleç… İlk, ‘Köy Öğretmen Oku­lu’ olarak açılmış köy enstitüleri. Atatürk öldükten sonra, 2. Dünya Savaşı başladığı zaman ‘Köy Ens­titüsü’ adını almış. “Çoğu kimse bilmez bunu” diyerek not düşüyor. İşte 30 yıllık öğretmen Osman Güleç’in hayatı, enstitü zamanları, öğretmenlik dönemi…

Babam kurşuna dizilmiş

“Biz çok fakirdik. Babamı görme­dim. Atatürk, kim atıyla buraya gelir, ben onu kılıçlı kalkanlı atlı süvari yapacağım” diye bir fetva yayınlıyor. Babam durmuyor ye­rinde. Daha yeni evli. Ben yokum daha. ‘Nasıl bulacağız?’ diye düşü­nüyorlar. Annemin sağ baldırında 20, sol baldırında 20, göğsünde 20 toplam 60 tane sarı lira var­mış. Köyde bir Kadir amca vardı. Onun bir kır atı varmış. At için 70 altın istemiş. Annemin de 60 altını varmış. 10 lira borçla babam o atı alıyor. Afyon Sandıklı’ya gönüllü olarak gidiyor” diye anılarını an­latmaya başlıyor ve devam ediyor Osman Güleç :

“Kılıçlı kalkanlı, süvari oluyor. Yu­nan ordusunu arkadan kuşatmak için… İki aylık hamileymiş annem o zaman bana... ‘Gidip dönme­mek var, dönüp görmemek var’ diyor babam anneme. ‘Kız olursa Hatice, oğlan olursa Osman ko­yun adını’ diyor. 9-10 ay sonra Yunanlılar tarafından kurşuna di­ziliyor babam. Sarayköy’ün pazarı cumartesi günleri. Her cumartesi orada tellal bağırırmış, “Filanca köyden şu şehit oldu” diye. Baba­mın şehit olduğunu, oradan du­yuyorlar. ‘Baban öldüğü zaman, sen yedi günlüktün’ diyor annem. Annem anlatıyordu. ‘Baban sen­den daha uzundu… O bir kuyruklu yıldızdı…’”

...