Türkiye’de eşi benzeri olmayan, ağaç denizi Kozak Yaylası’nda dünyanın fıstığı yetişiyor. Bergamalılar boş buldukları her yere fıstık çamı ağacı dikiyor.

Türkiye’nin değil, dünyanın fıstık deposu, şaka değil, gerçekten, Bergama’nın Kozak Yaylası dünyanın dört bir yanına çam fıstığı yetiştiriyor. Binlerce hektarlık alanda yetiştirilen çam fıstıkları usta eller tarafından Ekim ayında teker teker dallarından koparılıyor. Güneşin altında kozalaklarından ayrılan çam fıstıkları, yine makinelerde kabuklarından temizlenip yemeklerde ve tatlılarda kullanılacak duruma getiriliyor. Ekonomik getirisi keşfedildikten sonra Kozak Yaylası’nda hemen tüm ailelerin boş buldukları bir karış toprağa bile çam fıstığı fidanı diktikleri bu bölgede, milyonlarca adet çam fıstığı ağacı bulunuyor. Çam fıstığı yörede bal ile karıştırılıp fıstık helvası olarak da satılıyor. Ancak bu çok önemli bir boyutu değil, iç piyasada tüketiliyor.

 

Pilavdan tutun da, mevlitlerde şerbetin üstüne, midye dolmaya, biber dolmaya, irmik helvasına, acem pilavına kadar hünerli aşçıların ellerinde daha birçok yemekte tamamlayıcı bir lezzet olarak yerini alan çam fıstığı mutfakların vazgeçilmezlerinden. Her yıl birkaç kez yolculuk yaptığımız Bergama Kozak Yaylası, İzmir’e 100 kilometre uzaklıkta. Bergama merkezden onlarca köyün sıralandığı bu yeşil güzergah üzerinde her geçen gün yeni çam fıstığı fidanları dikiliyor ve ekonomiye kazandırılıyor. 

 

Çok sayıda ailenin geçim kaynağı olan çam fıstığı dünya ülkeleri tarafından kapışılıyor. İç piyasa da sürülen çam fıstığının öyküsü yüzlerce yıl öncesine dayanıyor. Doğal çam fıstığı ağaçlarıyla dolu olan bölgede Bergama ve çevre ilçelerden gelen talepleri karşılayan köylüler, ilginin her geçen gün artığını gördüklerinde, arazilerine çam fıstığı fidanları dikmeye başlıyorlar. Her biri sanki dev şemsiyeler gibi görünüyor. Yer yeşil, gök mavi, Kozak Yaylası’nda çam fidanlarını büyütmek pek emek gerektirmiyor. 

Dikimleri yapıldıktan sonra doğal ortamda zaten boy atıp gidiyorlar. Önemli olan ürün vermeye başlayan ağaçların dirençli ve verimli olmasını sağlamak. Yıl boyunca gözü gibi baktıkları çam fıstığı ağaçları yaz boyunca çevresine mis gibi kokular yayıyor. Eylül ayında irileşen, Ekim ayı ile birlikte toplanmaya başlayan çam kozalakları fıstıklarından ayrılıyor. Fıstıkların kabukları da içlerinden ayrıldıktan sonra, kırıntılarından da temizleniyor ve piyasada pazarlanacak duruma getiriliyor. 500’den fazla ailenin yaylacılık geleneğini sürdürdüğü Kozak Yaylası’nda beş milyon adet fıstık çamı orman denizi oluşturmuş Yukarıbey, Karaveliler, Kıranlı, Çamavlu, Güneşli (Tekke), Göbeller, Terzihaliller, Kaplan, Hacıhamzalar, Aşağıcuma, Aşağıbey, Hisarköy, Ayvatlar, Yukarıcuma ve Demircidere köylerine Kozak Köyleri, dağlık ve ormanlık bir alanda kurulan bu bölgeye de Kozak Yaylası adı verilmiş.

 

Hafta sonu İzmir ve çevresinde günü birlik keyifli bir pazar tatili geçirilebilecek pek çok yer var. Genellikle hava sıcaklığı kış boyunca ılıman seyrettiği için, bu geziler ailece çoluk çocuk rahatlıkla yapılabilir. Bizim tercihimiz bu hafta sonu Bergama’nın Kozak Yaylası oldu. İzmir’e 100 kilometre uzaklıktaki Bergama’ya ulaşana kadar insan zamanın nasıl geçtiğini anlamıyor. Engin Yavuz ve Aykut Fırat ile birlikte Karşıyaka’dan çıktıktan sonra Menemen’e varmadan önce Eski Foça girişindeki salaş kahvede nefis bir kahvaltı ettik.  Yolda verdiğimiz molaların ardından Bergama’ya ulaştık. Aliağa’yı geçtikten sonra Şakran ve köylerine girdik. Bu köylerde hala eski evler ayakta kalabilmiş. Körfeze bakan doyumsuz manzarası günün her saati esen rüzgarı, sessiz sakin köy meydanı haftanın yorgunluğunu silip süpürüyor.